Danh ngôn của Khổng Tử về quân tử và tiểu nhân – Lời dạy của Khổng Tử

Danh ngôn của Khổng Tử bao gồm những lời hay ý đẹp của bậc danh nhân Khổng Tử về nhiều chủ đề nhân sinh quan trong cuộc sống. Trong đó quân tử và tiểu nhân là vấn đề mà ông đã tốn không ít giấy mực để viết. Chính những danh ngôn của Khổng Tử ấy đã giúp nhiều người có thuật nhìn người, suy nghĩ thấu đáo và hành động cẩn trọng hơn. Dành thời gian đọc và suy ngẫm những câu nói hay nhất của Khổng Tử cũng chính là cách để nhìn nhận nhân sinh quan trong cuộc sống và hiểu đạo lý đời thường.

Những câu danh ngôn của Khổng Tử hay

  1. Người quân tử nghiêm khắc với mình. Kẻ tiểu nhân khắc nghiệt với người .
  2. Cứu xét tâm tánh thì đừng cầu không khúc mắc, vì không khúc mắc thì sở học không thấu đáo .
  3. Sự nghiệp đừng mong không bị chôn gai. Vì không chông gai thì chí nguyện không kiên cường.

  4. Người quân tử yêu cầu chính là bản thân, kẻ tiểu nhân yêu cầu chính là mọi người.
  5. Tâm còn chưa thiện. Phong thủy vô ích .
  6. Người quân tử lòng da luôn quang minh chính đại, sáng sủa, thoáng rộng, thần định, khí an .
  7. Người quân tử luôn hướng lên hướng xa, kẻ tiểu nhân thì lại mỗi ngày sa xuống dưới .
  8. Làm việc đừng mong dễ thành, vì việc dễ thành thì lòng thường kiêu ngạo .
  9. Hiếu thảo là nguồn gốc của đạo đức .
  10. Người quân tử hoàn toàn có thể bao dung hết thảy những quan điểm sự không tương đồng và cũng không giấu diếm quan điểm sự không tương đồng của mình, chân thành đối xử với người khác .
  11. Người khôn ngoan hỏi nguyên do lầm lỗi ở bản thân, kẻ dại khờ hỏi nguyên do ở người khác .
  12. Người quân tử giúp người mà không so đo đo lường và thống kê .
  13. Người quân tử hiểu rõ nghĩa, kẻ tiểu nhân hiểu rõ lợi .
  14. Hãy lấy lẽ phải để đáp trả lại oán thù, dùng lòng nhân đức để đáp lại người hiền
  15. Người không có chữ tín, chẳng làm chi nên việc .
  16. Người quân tử cầu ở mình, kẻ tiểu nhân cầu ở người

Danh ngôn Khổng tử

Tư tưởng của Khổng Tử về quân tử và tiểu nhân

Người quân tử luôn là mẫu hình hướng đến của xã hội xưa. Quân tử và tiểu nhân chính là hai vế trái chiều nhau như nước với lửa. Khổng Tử cho rằng quân tử và tiểu nhân phân biệt nhau ở hai chữ “ đức hạnh ”. Quân tử coi đức hạnh là lẽ sống mà tự ước thúc bản thân, còn tiểu nhân coi đức hạnh là trò viển vông. Dưới đây là những điểm cơ bản phân biệt hai loại người đó .

1. Trí tuệ

Trí tuệ không chỉ nói đến sự mưu trí, khôn khéo, ứng biến giỏi hay tri thức cao. Rất nhiều người học cao, mưu trí nhưng vẫn chưa đạt đến cảnh giới “ quân tử ”. Ngoài ra, nhiều kẻ khôn vặt, giảo hoạt, dù có được trí mưu trí thì cũng chỉ là kẻ tiểu nhân đắc chí .
Trí tuệ của người quân tử đôi khi không biểu lộ ra ngoài trong những thực trạng thông thường, chỉ như mặt nước hồ thu không mảy may gợn sóng. Trí tuệ của họ không phải là cái khôn nhất thời để chiếm đoạt quyền lợi cho mình mà là trí huệ cao xa, lòng dạ quang minh chính đại, khoan dung độ lượng .

Quân tử lấy tĩnh chế động, bình ổn, hoà ái trong tâm. Tiểu nhân lấy động chế động, càng làm càng hỏng việc, luôn bứt rứt, lo nghĩ chẳng yên. Trí tuệ của người quân tử là để làm lợi cho người, cho quốc gia. Trí khôn của kẻ tiểu nhân thì chỉ một mực chăm chăm vụ lợi cho mình.

Tư Tưởng Khổng Tử

2. Kết giao

Người quân tử kết giao bè bạn nhạt như nước, kẻ tiểu nhân kết giao nồng như rượu. Nhạt như nước không có ý nói là nhạt nhẽo, vô vị mà bởi nước là thứ thuần khiết, nguyên sơ, là khởi nguồn của vạn vật. Nước không mùi không vị nhưng không ai thiếu nước mà sống được. Rượu tuy nồng đượm nhưng chỉ khiến người ta chìm trong cơn say nhất thời, tỉnh ra mọi thứ thật trống rỗng, chuốc rượu quá chén còn mệt thân, hại người .
Trong mối quan hệ với người khác, quân tử luôn thực hành đạo lý : “ Điều mình không muốn, không làm cho người ” ( Khổng Tử ). Họ kết giao vì tình thâm nghĩa nặng chứ không xuất phát từ quyền lợi, khét tiếng. Họ ứng xử với người bằng tấm lòng ngay thật, chính trực, công minh, không thiên vị .
Còn tiểu nhân thì kết bè kéo phái, dựa vào mấy chữ danh lợi mà quây quần bên nhau. Trong lòng họ đầy rẫy nghi tâm, nghi kỵ dù ngoài mặt nói nói cười cười. Họ dùng thủ đoạn để trừ diệt những người bất đồng ý kiến với mình, gây bao nghiệp quả, sau cuối tự hại chính mình .

3. Lời nói và hành vi

Lời người quân tử nói ra có sức nặng như núi Thái Sơn. Có câu : “ Quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy ” ( quân tử nói một lời, bốn ngựa khó đuổi ). Chính là nói một lời khi phát ra thì đã không hề thu lại, cũng là nói lời của người quân tử rất uy tín, không hề biến hóa .
Người quân tử “ hòa ” mà không “ đồng ”, kẻ tiểu nhân “ đồng ” mà không “ hòa ”. Ý nói rằng, người quân tử trò chuyện bằng tâm thái hòa ái, bao dung nhưng không ba phải, hùa theo người khác. Còn kẻ tiểu nhân thì đoán ý người khác để phụ họa lời theo mà trong lòng lại có bụng khác, nham hiểm khó lường .
Người quân tử đảm nhiệm, bao dung hết thảy quan điểm sự không tương đồng, cũng không giấu giếm lòng mình, bộc trực thẳng thắn ngay từ lời nói. Nhưng kẻ tiểu nhân thì luôn giấu kỹ tâm lý của mình, bằng mặt mà không bằng lòng .

4. Khí chất

Khí chất của người quân tử lâu nay vẫn là yếu tố nhiều người bàn luận. Nhưng khái quát lại, thì khí chất ấy hoàn toàn có thể Tóm lại trong mấy câu : Không sợ kẻ mạnh, chở che kẻ yếu, uy vũ không khuất phục, giàu sang không tha hóa, bần hàn không chuyển lay .
Người ta thường nhầm tưởng người quân tử thì phải có khí chất kiêu ngạo, coi mình là độc nhất giữa đất trời. Nhưng kỳ thực đó chỉ là cái khí độ của kẻ thất phu, coi trời bằng vung. Người quân tử từ tốn, bình thản, sống hợp đạo Trời, thuận theo lòng người mà vẫn nhận được sự tôn kính tột bậc .
Người quân tử sang trọng và quý phái trong ăn mặc, bình thản trong tâm hồn, không làm chuyện thất thố, thái quá. Còn kẻ tiểu nhân thì khoe mẽ, thùng rỗng kêu to, tâm hồn xao động như khỉ nhảy nhót, như ngựa chạy rông, chẳng khi nào yên .

5. Chí hướng

Loài chim sẻ sống ở bụi rậm thì không biết được chí của chim bằng tung cánh giữa trời xanh. Chí hướng của người quân tử cao xa, trải dài bốn bể, tầm nhìn phóng ra ngoài mối lợi nhỏ nhen trước mắt. Họ thuận theo Đạo, ngày càng tôn vinh cảnh giới của mình, ngày càng thăng hoa. Kẻ tiểu nhân, trái lại ngày càng đi xuống, tàn phế dần theo những dục vọng thấp hèn .
Kỳ thực điều đó cũng phản ánh một thực sự trọn vẹn khách quan. Chỉ khi hướng đến những giá trị cao đẹp, người ta mới hoàn toàn có thể vươn lên, thoát khỏi số kiếp tầm thường. Còn trước mắt chỉ là quyền lợi nhỏ nhoi, vật chất hiện thực thì không cách nào buông bỏ tâm phàm mà đề cao tầng thứ của mình được .

Tư tưởng của khổng tử

6. Truy cầu

Điều người quân tử một đời theo đuổi, truy cầu chính là đức hạnh. Điều kẻ tiểu nhân cui cút lo âu chỉ là lợi lộc. Sự tu dưỡng đức hạnh là nền tảng tạo ra khí chất, phong thái, niềm tin quân tử. Còn những mối lợi nhỏ chỉ rặt tạo thành những kẻ trọng lợi khinh nghĩa, không phân phải trái, đúng sai .
Điều người quân tử một đời theo đuổi, truy cầu chính là đức hạnh .

7. Tu dưỡng

Người quân tử luôn lấy tu dưỡng bản thân làm trọng yếu, không hề buông lơi. Sự tu luyện ấy thể hiện là trong khi mâu thuẫn, va chạm, họ có thể hướng nội tìm sai, xét lại chính mình, thấy được sai sót bản thân từ đó không ngừng tu sửa.

Kẻ tiểu nhân ngược lại luôn hướng ánh mắt phán xét vào người khác, cứ không chịu nhìn lại chính mình. Họ nhu yếu người khác rất cao nhưng lại tự buông lơi bản thân, không ước thúc dục vọng của mình. Họ không khi nào tìm lỗi sai ở chính mình, luôn quy chụp cho người khác. Bởi thế trước những rắc rối, bản thân họ rất lúng túng, thay vì quang minh chính đại hành xử lại lén lén lút lút giở ra thủ đoạn thấp hèn .
Người quân tử là sống thuận theo Đạo. Mà Đạo là thứ vĩnh hằng, là điều chi phối vạn vật, trong đó có cả xã hội trái đất. Lẽ nào những kẻ không thuận theo Đạo lại hoàn toàn có thể sống sót mãi sao ?
Dù là xã hội thời nào, người quân tử cũng luôn nhận được sự tôn trọng, yêu quý. Bởi họ là tinh anh của xã hội, là những người hoàn toàn có thể quyết định hành động vận mệnh hưng suy của vương quốc .

Source: https://dpbb.vn
Category: Câu nói hay

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*